Một trong những điều khiến gia chủ lo lắng khi sửa nhà không phải lúc nào cũng là giá ban đầu cao hay thấp, mà là tình trạng chi phí liên tục tăng sau khi công việc đã bắt đầu. Ban đầu, đơn vị thi công báo một mức giá khá dễ chịu. Nhưng khi thợ đã tháo dỡ, đục tường hoặc đưa vật tư đến công trình, gia chủ lại được thông báo cần làm thêm nhiều hạng mục mới.
Có những khoản phát sinh hoàn toàn hợp lý vì phần hư hỏng bên trong chỉ được phát hiện sau khi tháo dỡ. Tuy nhiên, cũng có trường hợp phạm vi công việc ban đầu không được giải thích rõ, báo giá thiếu nhiều hạng mục hoặc người nhận sửa nhà liên tục đề xuất những công việc chưa thật sự cần thiết.
Vậy làm thế nào để hạn chế tình trạng bị “vẽ” thêm chi phí khi sửa nhà tại TPHCM? Kinh nghiệm quan trọng nhất là phải làm rõ phạm vi công việc, kiểm soát những thay đổi trong quá trình thi công và không vội đồng ý với bất kỳ khoản tiền bổ sung nào khi chưa hiểu nguyên nhân.
1. Cẩn thận với báo giá rẻ bất thường
Nhiều gia chủ có thói quen gọi vài đơn vị sửa nhà để so sánh giá. Đây là cách làm hợp lý, nhưng nếu chỉ nhìn vào tổng số tiền cuối cùng, bạn rất dễ chọn nhầm phương án tưởng rẻ nhưng thực tế lại tốn kém hơn.
Ví dụ, hai đơn vị cùng báo giá sơn lại nhà phố. Một bên đã bao gồm công đoạn cạo bỏ lớp sơn bong tróc, xử lý các vị trí hư hỏng, sơn lót và sơn phủ. Bên còn lại chỉ tính phần sơn phủ cơ bản. Khi bắt đầu thi công, những công đoạn chưa được tính vào báo giá có thể lần lượt trở thành khoản chi phí bổ sung.
Trong trường hợp này, không thể kết luận đơn vị nào rẻ hơn chỉ dựa trên con số ban đầu.
Cách kiểm tra báo giá có thiếu hạng mục hay không
- Yêu cầu ghi rõ những công việc đã bao gồm trong giá.
- Kiểm tra phần nhân công, vật tư và chi phí tháo dỡ.
- Hỏi rõ chi phí vận chuyển xà bần, che chắn và vệ sinh sau thi công đã được tính chưa.
- Xác định những công việc nào chưa thể báo giá chính xác trước khi tháo dỡ.
- Yêu cầu giải thích nếu một báo giá thấp hơn đáng kể so với các phương án còn lại.
Đừng vội cho rằng đơn vị báo giá thấp là không đáng tin. Điều cần làm là tìm hiểu vì sao mức giá khác nhau và liệu các bên có đang báo giá cho cùng một khối lượng công việc hay không.
2. Không chấp nhận báo giá chung chung
Một báo giá chỉ ghi “sửa nhà trọn gói”, “chống thấm toàn bộ” hoặc “sơn sửa nhà” mà không thể hiện rõ phạm vi thực hiện sẽ khiến gia chủ khó kiểm soát chi phí.
Khi công việc chưa được mô tả cụ thể, hai bên có thể hiểu khác nhau về những gì đã thỏa thuận. Gia chủ nghĩ rằng giá đã bao gồm xử lý tường cũ, trong khi đơn vị thi công cho rằng đó là hạng mục riêng. Đến lúc làm việc, mỗi bên đều có lý do để bảo vệ cách hiểu của mình.
Báo giá sửa nhà nên thể hiện những gì?
- Hạng mục thi công: Ghi rõ sửa ở đâu, làm những công việc gì và phạm vi đến đâu.
- Khối lượng dự kiến: Diện tích, số lượng hoặc khối lượng vật tư nếu có thể xác định.
- Vật tư sử dụng: Chủng loại, quy cách hoặc thương hiệu khi hai bên đã thống nhất cụ thể.
- Chi phí: Phân biệt tiền công, vật tư và các khoản dịch vụ đi kèm nếu có.
- Phần chưa bao gồm: Nêu rõ những công việc nằm ngoài phạm vi báo giá.
Với công trình nhỏ, không nhất thiết phải có hồ sơ quá phức tạp. Tuy nhiên, những nội dung quan trọng vẫn nên được thể hiện bằng văn bản, tin nhắn hoặc phụ lục báo giá để hai bên có căn cứ đối chiếu.
3. Cẩn thận với những lời đề nghị sửa thêm khi chưa có bằng chứng
Đây là tình huống gia chủ nên đặc biệt chú ý. Sau khi bắt đầu thi công, thợ thông báo rằng tường bị mục, đường ống đã hư hỏng, lớp chống thấm cũ không còn tác dụng hoặc một số vị trí bắt buộc phải đập bỏ hoàn toàn.
Những vấn đề này có thể tồn tại thật. Khi sửa chữa nhà cũ, không phải mọi hư hỏng đều có thể nhìn thấy từ bên ngoài. Tuy nhiên, gia chủ vẫn có quyền yêu cầu giải thích rõ trước khi quyết định chi thêm tiền.
Nên làm gì khi được đề nghị bổ sung hạng mục?
- Yêu cầu chỉ rõ vị trí đang có vấn đề.
- Đề nghị chụp ảnh hoặc quay video hiện trạng nếu bạn không trực tiếp có mặt.
- Hỏi nguyên nhân và hậu quả nếu chưa xử lý ngay.
- Yêu cầu giải thích phương án sửa chữa và lý do cần thực hiện.
- Đề nghị báo giá bổ sung trước khi đồng ý thi công.
Chẳng hạn, nếu thợ cho rằng cần đục bỏ toàn bộ lớp gạch trong toilet vì bị thấm, bạn nên hỏi vị trí thấm được xác định như thế nào, nguyên nhân có thể đến từ đâu và phạm vi xử lý tối thiểu là gì. Không nên tự kết luận rằng phải đục toàn bộ, nhưng cũng không nên yêu cầu chỉ sửa phần nhìn thấy nếu nguyên nhân thực sự nằm ở lớp chống thấm bên dưới.
Với những vấn đề liên quan đến kết cấu, điện nước âm tường hoặc nguy cơ mất an toàn, bạn nên ưu tiên đánh giá chuyên môn phù hợp thay vì chỉ dựa vào lời giải thích miệng.
4. Không đồng ý ngay khi thợ nói “phải làm thêm mới bảo đảm”
Trong quá trình sửa nhà, một số hạng mục bổ sung có thể cần thiết. Nhưng cụm từ “phải làm thêm mới bảo đảm” chưa đủ để gia chủ quyết định chi tiền.
Bạn nên hỏi rõ việc bổ sung đó nhằm giải quyết vấn đề gì, có liên quan trực tiếp đến hạng mục đang sửa hay không và có phương án nào khác phù hợp hơn không.
Ví dụ, khi sơn lại nhà cũ, thợ phát hiện một số vị trí tường bị ẩm. Nếu nguyên nhân do nước thấm từ bên ngoài, chỉ sơn phủ lại có thể không giải quyết triệt để. Lúc này, xử lý nguồn thấm trước khi hoàn thiện là điều đáng cân nhắc. Tuy nhiên, không vì thế mà mặc nhiên phải chống thấm toàn bộ căn nhà nếu chưa có căn cứ về phạm vi hư hỏng.
Đơn vị làm việc có trách nhiệm sẽ giải thích được lý do đề xuất, phạm vi cần làm và hậu quả có thể xảy ra nếu không thực hiện. Gia chủ cũng nên có thời gian cân nhắc, nhất là với những khoản bổ sung có giá trị lớn.
5. Thống nhất nguyên tắc xử lý chi phí phát sinh trước khi thi công
Nhiều tranh cãi không xuất phát từ việc có phát sinh hay không, mà do hai bên chưa thống nhất cách xử lý khi phát sinh xảy ra.
Trước khi bắt đầu, bạn nên trao đổi rõ rằng những công việc ngoài phạm vi báo giá phải được thông báo, giải thích và thống nhất chi phí trước khi thực hiện, trừ trường hợp khẩn cấp cần xử lý để ngăn nguy cơ mất an toàn hoặc thiệt hại nghiêm trọng. Trong tình huống khẩn cấp, đơn vị vẫn nên thông báo cho gia chủ sớm nhất có thể và lưu lại hiện trạng, công việc đã thực hiện cùng chi phí liên quan.
Nội dung nên ghi vào thỏa thuận
- Phạm vi công việc và giá trị đã thống nhất.
- Cách xác định khối lượng thực tế khi có phần việc chưa thể đo đếm trước.
- Quy trình thông báo, báo giá và phê duyệt công việc phát sinh.
- Người có quyền xác nhận các thay đổi trong quá trình thi công.
- Điều kiện thanh toán cho phần công việc bổ sung.
Nếu đơn vị thi công yêu cầu bạn thanh toán ngay cho một hạng mục bổ sung nhưng chưa giải thích rõ căn cứ tính giá, hãy đề nghị làm rõ trước khi thanh toán. Việc giữ lại thông tin bằng văn bản giúp hạn chế những hiểu lầm về sau.
6. Đừng giao toàn bộ quyền quyết định vật tư cho thợ
Vật tư là một trong những khoản có thể làm tổng chi phí sửa nhà thay đổi đáng kể. Nếu gia chủ không thống nhất trước về chủng loại và mức giá, việc lựa chọn vật liệu có thể trở thành nguyên nhân gây tranh cãi.
Chẳng hạn, báo giá ban đầu sử dụng một loại gạch hoặc thiết bị vệ sinh ở mức giá nhất định. Khi mua hàng, đơn vị đề xuất chuyển sang sản phẩm đắt hơn với lý do loại cũ không phù hợp hoặc không có sẵn. Nếu gia chủ không được thông báo và đồng ý trước, khoản chênh lệch có thể gây khó chịu cho cả hai bên.
Cách kiểm soát chi phí vật tư
- Thống nhất chủng loại, quy cách và mức vật tư dự kiến trước khi mua.
- Yêu cầu thông báo nếu cần thay thế sản phẩm đã thống nhất.
- Làm rõ ai chịu trách nhiệm mua, vận chuyển và bảo quản vật tư.
- Yêu cầu hóa đơn hoặc chứng từ khi phù hợp với thỏa thuận.
- Không đồng ý với vật tư thay thế có giá cao hơn nếu chưa hiểu lý do và chưa chấp thuận.
Không nhất thiết phải tự mua toàn bộ vật liệu để tránh bị tính thêm chi phí. Điều quan trọng là hai bên minh bạch về giá, chất lượng và trách nhiệm trong quá trình cung ứng.
7. Cẩn trọng với cách tính giá nhân công chưa rõ ràng
Nếu thuê thợ tính công theo ngày, gia chủ cần hiểu rõ số lượng nhân công, đơn giá một ngày, thời gian làm việc và những công việc được giao. Nếu thuê khoán theo hạng mục hoặc trọn gói, cần xác định rõ khối lượng nào đã nằm trong giá.
Không có hình thức tính tiền nào luôn tốt hơn trong mọi trường hợp. Thuê theo ngày có thể phù hợp với công việc nhỏ, dễ kiểm soát. Khoán theo hạng mục hoặc trọn gói có thể thuận tiện hơn khi phạm vi công việc đã rõ và gia chủ muốn thống nhất tổng chi phí dự kiến.
Điều dễ gây phát sinh là hai bên không thống nhất phạm vi từ đầu. Gia chủ nghĩ rằng một công đoạn đã nằm trong tiền công, còn thợ lại tính đó là phần việc riêng.
Trước khi bắt đầu, hãy hỏi rõ công việc nào được tính trong đơn giá, trường hợp nào cần tính thêm và cách xác nhận khối lượng hoàn thành. Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về cách lựa chọn hình thức thuê thợ, bạn có thể tham khảo bài sửa nhà tại TPHCM nên chọn đơn vị nào? để có thêm cơ sở đánh giá đơn vị phù hợp.
8. Không nên trả phần lớn tiền khi công việc chưa được nghiệm thu
Thanh toán cần được thống nhất ngay từ đầu, phù hợp với tiến độ và tính chất công trình. Nếu gia chủ thanh toán quá nhiều khi các hạng mục quan trọng chưa hoàn thành, khả năng thương lượng khi có lỗi hoặc chậm tiến độ có thể bị hạn chế.
Với công trình sửa chữa có nhiều giai đoạn, hai bên có thể chia thanh toán theo các mốc đã thỏa thuận. Chẳng hạn, sau khi hoàn thành phần tháo dỡ và xây sửa, gia chủ kiểm tra trước khi chuyển sang công đoạn hoàn thiện. Những hạng mục dễ bị che khuất như đường ống âm hoặc lớp chống thấm nên được kiểm tra trước khi lát gạch hay đóng kín bề mặt.
Trước khi thanh toán phần cuối, hãy kiểm tra các hạng mục theo thỏa thuận, ghi nhận những điểm cần khắc phục và thống nhất thời hạn hoàn thiện. Nếu có khoản tiền giữ lại để bảo đảm hoàn thành hoặc xử lý lỗi, điều kiện và thời điểm thanh toán cần được ghi rõ trong hợp đồng.
9. Những dấu hiệu nên cân nhắc trước khi thuê đơn vị sửa nhà
Không thể kết luận một đơn vị thiếu uy tín chỉ từ một biểu hiện riêng lẻ. Tuy nhiên, nếu xuất hiện nhiều dấu hiệu dưới đây mà bên nhận thi công không giải thích thỏa đáng, bạn nên cân nhắc kỹ hơn.
- Báo giá rất nhanh dù chưa hiểu rõ hiện trạng và phạm vi công việc.
- Không muốn ghi rõ hạng mục, vật tư hoặc trách nhiệm trong thỏa thuận.
- Liên tục thúc ép gia chủ quyết định những khoản phát sinh ngay lập tức mà không có lý do rõ ràng.
- Không giải thích được vì sao cần thực hiện thêm một hạng mục có chi phí đáng kể.
- Thay đổi vật tư hoặc phương án thi công nhưng không thông báo trước.
- Không thống nhất được cách nghiệm thu, thanh toán và bảo hành.
Nếu cảm thấy chưa yên tâm, bạn có thể tạm dừng việc phê duyệt phần công việc bổ sung, yêu cầu làm rõ bằng văn bản hoặc tìm ý kiến chuyên môn độc lập đối với hạng mục phức tạp. Nếu có nguy cơ mất an toàn, hãy ưu tiên biện pháp bảo đảm an toàn trước.
10. Gia chủ nên chuẩn bị gì để hạn chế bị phát sinh chi phí?
Trước khi gọi đơn vị sửa nhà, bạn nên xác định những vấn đề cần giải quyết, khu vực nào cần làm trước và ngân sách có thể đáp ứng. Không cần phải biết chính xác mọi thông số kỹ thuật, nhưng càng mô tả rõ nhu cầu thì việc khảo sát và báo giá càng thuận lợi.
Bạn có thể bắt đầu bằng những việc sau:
- Chụp ảnh hoặc quay video các vị trí cần sửa.
- Ghi lại những hư hỏng đã biết và thời điểm chúng xuất hiện nếu nhớ được.
- Xác định các hạng mục bắt buộc phải làm và những hạng mục có thể cân nhắc sau.
- Tham khảo báo giá từ các đơn vị trên cùng phạm vi công việc.
- Thống nhất cách xử lý phát sinh, thanh toán và bảo hành trước khi thi công.
- Lưu lại báo giá, thỏa thuận, hình ảnh hiện trạng và các thay đổi đã được hai bên chấp thuận.
Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, bạn có thể đọc thêm bài sửa nhà cần chuẩn bị gì? để lập kế hoạch trước khi thuê thợ.
Kết luận
Muốn hạn chế tình trạng bị “vẽ” thêm chi phí khi sửa nhà, gia chủ không cần nghi ngờ mọi đề xuất của người thợ. Điều cần thiết là phân biệt giữa khoản phát sinh có căn cứ và khoản chi chưa được giải thích rõ ràng.
Hãy bắt đầu bằng một báo giá cụ thể, thống nhất phạm vi công việc bằng văn bản và yêu cầu thông báo trước khi thực hiện những hạng mục ngoài thỏa thuận. Khi phát hiện hư hỏng mới, hãy kiểm tra hiện trạng, hỏi rõ nguyên nhân và cân nhắc phương án trước khi quyết định.
Một đơn vị sửa nhà đáng tin cậy không nhất thiết là đơn vị cam kết không bao giờ phát sinh chi phí. Đó là đơn vị giải thích minh bạch vì sao phát sinh, báo rõ số tiền cần bổ sung và tôn trọng quyền quyết định của gia chủ. Sự rõ ràng ngay từ đầu chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ ngân sách và tránh những tranh cãi không đáng có khi sửa nhà.
